De overwaarde in uw woning kan een waardevolle bron zijn om uw kinderen te ondersteunen, maar het direct schenken van overwaarde brengt specifieke uitdagingen met zich mee. Veel senioren denken na over hoe zij hun vermogen kunnen inzetten om hun kinderen financieel te helpen, bijvoorbeeld bij de aankoop van een eerste woning.
Het is belangrijk om te begrijpen dat overwaarde eerst moet worden omgezet in liquide middelen voordat u deze kunt schenken. Dit proces heeft gevolgen voor uw woonsituatie, belastingpositie en financiële zekerheid op de lange termijn.
Wat is overwaarde en kunt u die schenken aan uw kind?
Overwaarde is het verschil tussen de huidige waarde van uw woning en de nog openstaande hypotheekschuld. U kunt overwaarde niet direct schenken, maar u kunt deze wel eerst omzetten in geld, dat u vervolgens aan uw kind kunt schenken.
De overwaarde zelf is geen liquide vermogen dat u zomaar kunt overdragen. Het is een theoretische waarde die vastzit in uw woning. Om deze waarde beschikbaar te maken voor een schenking, moet u eerst concrete stappen zetten om de overwaarde vrij te maken.
Er bestaan verschillende mogelijkheden om dit te realiseren. U kunt bijvoorbeeld uw woning verkopen en een goedkopere woning kopen, waardoor het verschil beschikbaar komt voor schenking. Een andere optie is het afsluiten van een overwaardehypotheek, waarbij u geld leent op basis van de waarde van uw woning.
Hoe kunt u overwaarde omzetten in geld voor een schenking?
Er zijn drie hoofdmethoden om overwaarde om te zetten in schenkbaar geld: verkoop en doorverhuizen, het afsluiten van een overwaardehypotheek, of verkoop met terughuur. Elke methode heeft specifieke voor- en nadelen voor uw woonsituatie.
Bij verkoop en doorverhuizen verkoopt u uw huidige woning en koopt u een goedkopere woning. Het verschil komt vrij als contant geld dat u kunt schenken. Deze methode geeft u de meeste liquiditeit, maar betekent wel dat u moet verhuizen en mogelijk afscheid moet nemen van een vertrouwde woonomgeving.
Een overwaardehypotheek stelt u in staat om geld te lenen op basis van de waarde van uw woning zonder te hoeven verhuizen. U kunt tot een bepaald percentage van de woningwaarde lenen, afhankelijk van uw leeftijd en inkomen. Het nadeel is dat u maandelijks rente betaalt over het geleende bedrag.
Bij verkoop met terughuur verkoopt u uw woning aan een investeerder en huurt u deze vervolgens terug. Dit geeft u toegang tot de volledige woningwaarde, maar u wordt huurder in plaats van eigenaar van uw eigen woning.
Welke belastingregels gelden bij schenking van overwaarde in geld?
Voor schenkingen gelden jaarlijkse vrijstellingen: in 2024 mag u belastingvrij € 6.604 per jaar schenken aan elk kind, en eenmalig € 28.947 extra voor de aankoop van een woning. Bedragen boven deze vrijstellingen zijn onderhevig aan schenkbelasting.
De schenkbelasting wordt betaald door de ontvanger van de schenking, dus uw kind. Het tarief varieert afhankelijk van de relatie en het bedrag:
- Voor kinderen: 10% over bedragen tot € 138.322, daarna 20%
- Voor kleinkinderen: 18% over bedragen tot € 138.322, daarna 36%
- Voor anderen: 30% over bedragen tot € 138.322, daarna 40%
Belangrijk is dat de extra vrijstelling voor de aankoop van een woning alleen geldt als uw kind het geld daadwerkelijk gebruikt voor de aankoop van een eigen woning. Deze vrijstelling kan worden opgesplitst over maximaal drie jaar, wat strategische planning mogelijk maakt.
Het is verstandig om schenkingen goed te documenteren en eventueel een schenkingsakte te laten opstellen door een notaris. Dit voorkomt discussies met de Belastingdienst en zorgt voor duidelijkheid over de voorwaarden van de schenking.
Wat zijn de risico’s van het gebruiken van overwaarde voor schenkingen?
Het belangrijkste risico is het verlies van financiële flexibiliteit en woonzekerheid. Door overwaarde vrij te maken, vermindert u uw eigen vermogenspositie en mogelijk ook uw mogelijkheden om onverwachte kosten op te vangen.
Bij een overwaardehypotheek gaat u nieuwe schulden aan op een moment waarop u normaal gesproken juist schuldenvrij zou willen zijn. De maandelijkse rentelasten kunnen drukken op uw pensioeninkomen, vooral als de rente stijgt. Bovendien loopt u het risico dat de waarde van uw woning daalt, waardoor u mogelijk meer schuld heeft dan de woning waard is.
Een ander belangrijk risico betreft uw zorgzekerheid op de lange termijn. Als u later intensieve zorg nodig heeft, kan het zijn dat u uw woning alsnog moet verkopen. Met minder overwaarde heeft u dan minder financiële ruimte voor zorgkosten of een geschikte woonvorm.
Er zijn ook familiale risico’s. Schenkingen kunnen leiden tot spanning tussen kinderen als ze ongelijk worden verdeeld. Daarnaast kan de financiële situatie van het ontvangende kind veranderen, bijvoorbeeld bij een scheiding, waardoor het geschonken geld mogelijk niet het beoogde doel dient.
Wanneer is het slim om overwaarde te gebruiken voor schenkingen?
Het is slim om overwaarde te gebruiken voor schenkingen wanneer u meer vermogen heeft dan u nodig heeft voor uw eigen toekomst en wanneer uw kind een acute financiële behoefte heeft die past bij uw doelstellingen.
Een goede uitgangssituatie is wanneer u na het vrijmaken van overwaarde nog voldoende vermogen overhoudt voor onvoorziene omstandigheden en mogelijke zorgkosten. Als vuistregel wordt vaak gehanteerd dat u minimaal één tot twee jaar aan vaste lasten achter de hand moet houden.
Het timingaspect is cruciaal. Als uw kind een woning wil kopen in een krappe woningmarkt, kan een schenking het verschil maken tussen wel of geen huis kunnen kopen. De extra vrijstelling voor de aankoop van een woning maakt dit fiscaal aantrekkelijker dan andere bestedingsdoelen.
Overweeg ook de erfbelastingaspecten. Door bij leven te schenken in plaats van na overlijden na te laten, kunt u gebruikmaken van de jaarlijkse vrijstellingen en mogelijk erfbelasting besparen. Dit is vooral relevant als uw totale nalatenschap boven de erfbelastingvrije voet uitkomt.
De beslissing moet altijd passen bij uw persoonlijke situatie en gevoelens. Sommige mensen hechten sterk aan het eigendom van hun woning en de zekerheid die dit biedt. Voor hen kan het psychologische nadeel van het vrijmaken van overwaarde zwaarder wegen dan de financiële voordelen.
Hoe Curo Advies helpt met overwaarde en schenkingsvraagstukken
Wij begrijpen dat beslissingen rond overwaarde en schenkingen complex zijn en grote impact hebben op uw financiële toekomst. Met meer dan 25 jaar ervaring begeleiden wij senioren bij het maken van weloverwogen keuzes die passen bij hun persoonlijke situatie en wensen.
Onze persoonlijk financieel adviseurs bieden u:
- Een compleet overzicht van uw mogelijkheden om overwaarde te benutten
- Berekeningen van de fiscale gevolgen van verschillende schenkingsstrategieën
- Begeleiding bij het aanvragen van overwaardehypotheken bij verschillende geldverstrekkers
- Coördinatie met notarissen en belastingadviseurs voor een optimale uitvoering
- Doorlopende ondersteuning bij veranderende omstandigheden
Omdat wij onafhankelijk opereren, zijn wij niet gebonden aan één bank of verzekeraar. Dit betekent dat wij altijd het advies geven dat het beste bij uw situatie past, en niet wat het beste is voor een specifieke aanbieder. Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over uw mogelijkheden, of bekijk onze expertises voor meer informatie over hoe wij u kunnen ondersteunen.