Hoe kan ik mijn erfenis aan mijn dochter nalaten, maar niet aan mijn schoonzoon?

Roland Schoppema · 04 aug 2026

U kunt uw erfenis aan uw dochter nalaten zonder dat haar partner daar aanspraak op kan maken. Dit doet u door in uw testament een uitsluitingsclausule op te nemen. Daarmee bepaalt u dat wat uw dochter van u erft, buiten elke gemeenschap van goederen valt en dus niet automatisch toekomt aan een eventuele (ex-)partner. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over dit onderwerp, zodat u precies weet wat u kunt regelen en hoe.

Wat gebeurt er met de erfenis van mijn dochter als ze gaat scheiden?

Als uw dochter getrouwd is in gemeenschap van goederen en u geen uitsluitingsclausule in uw testament heeft opgenomen, dan valt uw nalatenschap bij een scheiding in principe in de gezamenlijke boedel. Dat betekent dat haar ex-partner recht kan hebben op de helft van wat zij van u heeft geërfd. Zonder bescherming heeft u daar als erflater geen invloed meer op.

Trouwen in gemeenschap van goederen is in Nederland minder vanzelfsprekend geworden. Wie na 1 januari 2018 is getrouwd, valt automatisch onder de beperkte gemeenschap van goederen. Erfenissen en schenkingen vallen daarin buiten de gemeenschap, mits dit ook zo is vastgelegd. Maar voor huwelijken van voor 2018 geldt een andere regeling, en ook bij de beperkte gemeenschap zijn er situaties waarin een erfenis alsnog vermengd raakt met het gezamenlijke vermogen. Denk aan geld dat wordt overgemaakt naar een gezamenlijke rekening of gebruikt wordt voor een gezamenlijke verbouwing.

Kortom: ook al lijkt de wetgeving uw dochter te beschermen, in de praktijk kan een erfenis zonder extra maatregelen toch bij de schoonzoon terechtkomen. Dat is precies waarom een uitsluitingsclausule zo waardevol is.

Rust voor de toekomst

Een gratis kennismakingsgesprek geeft helderheid over wat er nu, en later, geregeld kan worden.

Gratis gesprek plannen

Wat is een uitsluitingsclausule en hoe werkt die?

Een uitsluitingsclausule is een bepaling in uw testament waarmee u vastlegt dat wat uw dochter van u erft, uitdrukkelijk buiten elke gemeenschap van goederen of verrekening valt. Het gaat dus om een beschermende instructie die u als erflater meegeeft aan uw erfenis. De clausule geldt op het moment van erven en beschermt het geërfde vermogen ook als uw dochter later trouwt of haar huwelijksgoederenregime wijzigt.

Hoe werkt dit in de praktijk? Stel dat u uw dochter een bedrag nalaat van 100.000 euro met een uitsluitingsclausule. Dat bedrag is dan volledig van haar. Als ze op dat moment getrouwd is in gemeenschap van goederen, valt het er toch buiten. En als ze later gaat scheiden, hoeft ze dat bedrag niet te delen met haar ex-partner.

Belangrijk om te weten:

De clausule moet expliciet in het testament worden opgenomen door een notaris
Ze geldt alleen voor wat uw dochter van u erft, niet voor andere bezittingen
Ze beschermt ook toekomstige waardestijging van het geërfde vermogen, mits dit goed is vastgelegd
Ze geldt ook voor schenkingen die u tijdens uw leven doet, als u die clausule ook bij de schenking opneemt

Geldt de uitsluitingsclausule ook voor samenwonende partners?

Ja, de uitsluitingsclausule biedt ook bescherming als uw dochter samenwoont zonder te trouwen. Hoewel samenwoners in principe geen gemeenschap van goederen hebben, kunnen er via een samenlevingscontract of via de praktijk van het dagelijks leven toch aanspraken ontstaan. Met een uitsluitingsclausule maakt u duidelijk dat de erfenis uitsluitend aan uw dochter toebehoort, ongeacht de relatievorm.

Samenwonende partners hebben geen wettelijk erfrecht. Dat betekent dat een partner van uw dochter in principe niets erft van u. Maar als uw dochter iets erft en dat geld later vermengd raakt met gezamenlijke bezittingen, zoals een koopwoning of een gezamenlijke spaarrekening, kan het bij een scheiding toch ingewikkeld worden. De uitsluitingsclausule helpt om die vermenging te voorkomen, maar uw dochter moet er ook zelf op letten dat ze het geërfde vermogen gescheiden houdt.

Wat als mijn dochter al getrouwd is — kan ik haar erfenis nog beschermen?

Ja, dat kan. U kunt op elk moment een testament opstellen of aanpassen, ook als uw dochter al getrouwd is. De uitsluitingsclausule in uw testament werkt op het moment dat u overlijdt. Het maakt niet uit hoe lang uw dochter al getrouwd is of welke huwelijkse voorwaarden er zijn. Zolang de clausule in uw testament staat op het moment van uw overlijden, heeft ze rechtskracht.

Heeft u nu nog geen testament? Dan is dit een goed moment om er een op te laten stellen. Zonder testament erft uw dochter op basis van de wettelijke regels, en dan is er geen uitsluitingsclausule van toepassing. Wat u haar nalaat, valt dan in de gemeenschap van goederen als ze getrouwd is in gemeenschap van goederen.

Heeft u al een testament maar staat er geen uitsluitingsclausule in? Dan kunt u dat testament laten aanpassen. Een notaris kan dit voor u regelen. Het is verstandig om uw testament sowieso periodiek te laten controleren, zeker als er in uw gezin of dat van uw kinderen veel is veranderd.

Wat zijn de valkuilen als ik niets regel in mijn testament?

Als u geen testament heeft of geen uitsluitingsclausule heeft opgenomen, loopt u een aantal concrete risico’s. De erfenis van uw dochter is dan niet beschermd, en dat kan vervelende gevolgen hebben. Hieronder staan de belangrijkste valkuilen op een rij:

Vermogen belandt bij de schoonzoon. Bij een scheiding heeft uw schoonzoon mogelijk recht op een deel van wat uw dochter van u heeft geërfd, afhankelijk van de huwelijkse voorwaarden.
Vermenging van vermogen. Als uw dochter het geërfde geld gebruikt voor gemeenschappelijke uitgaven, raakt het vermengd en is het moeilijk om achteraf te bewijzen wat van wie was.
Geen regie over uw nalatenschap. Zonder testament bepaalt de wet wie wat krijgt. U kunt dan niet sturen op wie wat erft, onder welke voorwaarden en met welke bescherming.
Erfbelasting onnodig hoog. Zonder goede planning kunnen erfgenamen meer erfbelasting betalen dan nodig. In 2026 geldt voor kinderen een vrijstelling van 26.230 euro. Wat daarboven uitkomt, wordt belast tegen 10% tot 20%.
Niets geregeld bij wilsonbekwaamheid. Als u zelf geen beslissingen meer kunt nemen, is het belangrijk dat dit ook is vastgelegd. Dat gaat verder dan een testament en raakt aan een levenstestament.

Niets regelen is zelden de beste keuze. Juist in deze levensfase zijn de financiële beslissingen groot en hebben ze directe gevolgen voor uw nalatenschap en de zekerheid van uw kinderen.

Wanneer schakel ik een notaris of financieel adviseur in?

U schakelt een notaris in voor het opstellen of aanpassen van uw testament. Alleen een notarieel testament is rechtsgeldig in Nederland. Een financieel adviseur helpt u bij het overzicht: wat heeft u, wat wilt u nalaten, en hoe kunt u dat fiscaal slim aanpakken? Beide rollen vullen elkaar aan en zijn allebei waardevol in een goede erfplanning.

Het is verstandig om een adviseur in te schakelen als:

U nog geen testament heeft of dit al lang niet meer heeft laten controleren
Er in uw gezin of dat van uw kinderen sprake is van een scheiding, hertrouwen of samenwonen
U vermogen heeft in uw woning en wilt nadenken over hoe u dat slim overdraagt
U wilt voorkomen dat uw kinderen onnodig veel erfbelasting betalen
U wilt regelen wie de regie overneemt als u zelf geen beslissingen meer kunt nemen

Een goede adviseur kijkt niet alleen naar uw testament, maar naar het totaalplaatje. Woning, vermogen, pensioen, erfenis en fiscale gevolgen hangen allemaal met elkaar samen. Dat overzicht is precies waar veel senioren behoefte aan hebben bij erfplanning.

Hoe wij u helpen bij het beschermen van uw nalatenschap

Bij Curo Advies begrijpen we dat dit soort beslissingen groot voelen. U wilt niet alleen weten wat er juridisch mogelijk is, maar ook wat voor u persoonlijk de beste keuze is. Wij zijn een onafhankelijke financieel adviseur met meer dan 25 jaar ervaring, en wij helpen senioren om de regie terug te krijgen over hun financiële situatie.

Wat wij voor u kunnen betekenen:

Een helder overzicht van uw huidige financiële situatie en wat u wilt nalaten
Begeleiding bij het nadenken over erfplanning, inclusief de rol van een uitsluitingsclausule
Samenwerking met notarissen en andere specialisten in ons netwerk, zodat alles goed op elkaar is afgestemd
Een vast aanspreekpunt dat u en uw situatie goed kent, via onze Persoonlijk Financieel Assistent
Persoonlijk contact, zonder productverkoop en zonder dat u zich hoeft te haasten

Wilt u weten wat er voor u mogelijk is? Neem contact met ons op voor een eerste, vrijblijvend gesprek. Wij luisteren eerst, en denken daarna pas mee over oplossingen die bij u passen.

Veelgestelde vragen

Kan ik een uitsluitingsclausule ook opnemen voor mijn andere kinderen, of geldt die alleen voor mijn dochter?

Een uitsluitingsclausule kunt u voor al uw kinderen opnemen, niet alleen voor uw dochter. U kunt in uw testament per erfgenaam bepalen of en hoe de clausule van toepassing is. Zo kunt u voor elk kind maatwerk leveren, afhankelijk van hun persoonlijke situatie, zoals hun huwelijkse voorwaarden of relatievorm.

Wat als mijn dochter het geërfde geld op een gezamenlijke rekening zet — verliest ze dan de bescherming van de uitsluitingsclausule?

Dit is een veelgemaakte fout die de bescherming van de uitsluitingsclausule in de praktijk kan ondermijnen. Als uw dochter het geërfde geld stort op een gezamenlijke rekening of gebruikt voor gemeenschappelijke uitgaven, raakt het vermogen vermengd en wordt het achteraf moeilijk te bewijzen wat van wie was. Het is daarom belangrijk dat uw dochter het geërfde vermogen op een eigen rekening op haar naam bewaart en duidelijk bijhoudt wat ze met het geld doet.

Geldt de uitsluitingsclausule ook als mijn dochter hertrouwt na een echtscheiding?

Ja, de uitsluitingsclausule beschermt het geërfde vermogen ook bij een eventueel tweede of volgend huwelijk van uw dochter. De clausule is gekoppeld aan het geërfde vermogen zelf, niet aan een specifieke relatie of huwelijk. Zolang uw dochter het geërfde vermogen gescheiden houdt van gemeenschappelijke bezittingen, blijft de bescherming van kracht, ongeacht hoe vaak ze trouwt of met wie.

Wat kost het om een uitsluitingsclausule in een testament te laten opnemen?

De kosten voor het opstellen of aanpassen van een testament bij een notaris variëren doorgaans tussen de 200 en 600 euro, afhankelijk van de complexiteit en het notariskantoor. Het toevoegen van een uitsluitingsclausule aan een bestaand testament is relatief eenvoudig en brengt dus beperkte extra kosten met zich mee. Gezien de financiële bescherming die het biedt, is het een investering die zich al bij een beperkt vermogen ruimschoots terugverdient.

Kan ik een uitsluitingsclausule ook opnemen bij een schenking die ik nu al doe, nog tijdens mijn leven?

Ja, dat is zeker mogelijk en ook aan te raden als u tijdens uw leven al vermogen wilt overdragen aan uw dochter. U kunt bij een notariële schenking een uitsluitingsclausule laten opnemen, zodat het geschonken bedrag of goed buiten elke gemeenschap van goederen valt. Let op: bij een informele overboeking zonder notariële vastlegging geldt deze bescherming niet automatisch, dus het is verstandig om dit altijd schriftelijk en bij voorkeur notarieel te regelen.

Wat is het verschil tussen een uitsluitingsclausule en huwelijkse voorwaarden — moet mijn dochter zelf ook iets regelen?

Een uitsluitingsclausule wordt door u als erflater opgenomen in uw testament en beschermt uitsluitend wat uw dochter van u erft of geschonken krijgt. Huwelijkse voorwaarden worden door uw dochter en haar partner zelf opgesteld en regelen hoe hun gezamenlijke vermogen is verdeeld. Beide instrumenten vullen elkaar aan: de uitsluitingsclausule beschermt de erfenis van uw kant, terwijl huwelijkse voorwaarden uw dochter bredere bescherming bieden over haar totale vermogen. Het kan dus verstandig zijn om uw dochter ook te adviseren over het opstellen van huwelijkse voorwaarden.

Wat gebeurt er met de uitsluitingsclausule als mijn dochter eerder overlijdt dan ik?

Als uw dochter eerder overlijdt dan u, heeft de uitsluitingsclausule in uw testament geen effect meer ten aanzien van haar. Afhankelijk van hoe uw testament is opgesteld, kan haar aandeel in uw nalatenschap dan toekomen aan haar kinderen (uw kleinkinderen) of aan uw andere erfgenamen. Het is verstandig om in uw testament ook een regeling op te nemen voor dit soort scenario’s, zoals een zogenoemde plaatsvervullingsclausule, zodat uw wensen ook in onverwachte situaties worden uitgevoerd.

Gerelateerde artikelen

Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.