Een erfenis slim gebruiken begint met één simpele vraag: wat past het beste bij jouw situatie? Er is geen universeel antwoord, maar er zijn wel duidelijke keuzes die verstandig zijn en keuzes die je beter kunt vermijden. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over wat je slim kunt doen met een nalatenschap.
Hoeveel erfbelasting betaal je over een erfenis?
Hoeveel erfbelasting je betaalt over een nalatenschap hangt af van twee dingen: je relatie met de overledene en de waarde van wat je erft. Kinderen en partners betalen minder dan verre familieleden of vrienden. Boven een bepaalde vrijstelling betaal je een percentage over het resterende bedrag.
In 2026 gelden de volgende vrijstellingen:
- Echtgenoot, geregistreerd partner of samenwonende partner: 828.035 euro
- Kind, pleegkind of stiefkind: 26.230 euro
- Kleinkind: 26.230 euro
- Achterkleinkind of andere erfgenaam: 2.769 euro
- Kind met een beperking (onder voorwaarden): 78.671 euro
- Ouder: 62.110 euro
Over het bedrag boven je vrijstelling betaal je erfbelasting. Voor kinderen en partners geldt een tarief van 10% over de eerste 158.669 euro en 20% over het deel daarboven. Kleinkinderen betalen 18% respectievelijk 36%. Overige erfgenamen, zoals een vriend of neef, betalen 30% of 40%.
Erfbelasting betaal je dus alleen over het deel van de nalatenschap dat boven jouw persoonlijke vrijstelling uitkomt. Valt de erfenis binnen de vrijstelling? Dan betaal je helemaal niets.
Wat zijn de meest verstandige keuzes na het ontvangen van een erfenis?
De verstandigste keuze na het ontvangen van een erfenis is om niet overhaast te handelen. Geef jezelf de ruimte om te rouwen en de situatie te overzien voordat je grote financiële beslissingen neemt. Daarna loont het om de erfenis te bekijken als onderdeel van je totale financiële plaatje.
Een aantal keuzes die mensen in deze situatie vaak overwegen:
- Schulden aflossen. Als je nog een hypotheek of andere schulden hebt, kan het verstandig zijn om die (deels) af te lossen. Dat geeft direct financiële rust.
- Aanvullen op je pensioen. Heb je een beperkt pensioeninkomen? Dan kan een erfenis helpen om je maandelijkse uitgaven comfortabeler te maken.
- Schenken aan kinderen of kleinkinderen. Als je zelf geen directe behoefte hebt aan het geld, kun je overwegen een deel door te geven. In 2026 mag je per kleinkind belastingvrij 2.769 euro per jaar schenken.
- Sparen of beleggen voor later. Zeker als je nog jong bent of het geld nu niet nodig hebt, kan het zinvol zijn om het te laten groeien.
- Investeren in je woning. Denk aan levensloopbestendig verbouwen of verduurzamen, zodat je langer prettig thuis kunt wonen.
Welke keuze het beste bij je past, hangt sterk af van je leeftijd, je financiële situatie en je wensen voor de toekomst. Een totaaloverzicht helpt daarbij enorm.
Moet je een erfenis direct gebruiken of even wachten?
Je hoeft een erfenis niet direct te gebruiken. In de meeste gevallen is het juist verstandig om even te wachten, zeker als je ook emotioneel verwerkt wat er is gebeurd. Grote financiële beslissingen neem je het beste vanuit rust, niet vanuit de drukte rondom een overlijden.
Praktisch gezien is er ook geen haast. Een erfenis die op een spaarrekening staat, loopt niet weg. Neem de tijd om vragen te beantwoorden als: heb ik dit geld nu nodig? Wat wil ik ermee bereiken? En hoe past het in mijn bredere financiële situatie?
Er is wel één uitzondering: als er erfbelasting verschuldigd is, moet die binnen acht maanden na het overlijden worden betaald. Zorg er dus voor dat je op tijd aangifte doet en weet wat je verschuldigd bent, ook als je de erfenis zelf nog even laat staan.
Wat kun je doen als de erfenis deels uit een woning bestaat?
Als de nalatenschap een woning bevat, wordt het iets complexer. Je erft dan niet alleen een geldbedrag, maar ook een bezit dat onderhoud vraagt, belasting met zich meebrengt en misschien niet eenvoudig te verdelen is als er meerdere erfgenamen zijn.
Er zijn globaal drie routes die erfgenamen kiezen bij een geërfde woning:
De woning verkopen
Dit is de meest gekozen optie, zeker als er meerdere erfgenamen zijn. De opbrengst wordt verdeeld en iedereen heeft direct toegang tot zijn of haar aandeel. Houd er rekening mee dat er overdrachtsbelasting en andere kosten bij kunnen komen.
Zelf in de woning gaan wonen of verhuren
Als je de woning wilt aanhouden, zijn er fiscale regels waar je rekening mee moet houden. Verhuur heeft gevolgen voor de inkomstenbelasting. Zelf bewonen kan aantrekkelijk zijn, maar brengt ook verantwoordelijkheden met zich mee.
Zit er overwaarde in de woning? Dan is dat vermogen dat in principe vastzit in stenen. Voor senioren die de woning erven en er zelf in wonen, zijn er soms mogelijkheden om die overwaarde te benutten, bijvoorbeeld via een opeethypotheek. Dat is een product speciaal voor mensen met pensioen die hun overwaarde willen vrijmaken zonder te verhuizen. De rente wordt daarbij opgeteld bij de schuld, wat betekent dat de overwaarde geleidelijk afneemt.
Een geërfde woning vraagt om een zorgvuldige afweging. Zeker als de situatie met meerdere erfgenamen of een lopende hypotheek in het spel is, loont het om hier professioneel naar te laten kijken.
Hoe kun je een erfenis slim doorgeven aan je eigen kinderen?
Een erfenis slim doorgeven aan je kinderen begint bij tijdig nadenken. Wie nu al nadenkt over zijn nalatenschap, kan erfbelasting beperken en zorgen dat zijn vermogen terechtkomt waar hij of zij dat wil. Dat vraagt om planning, niet om actie in de laatste fase.
Een aantal concrete mogelijkheden:
- Jaarlijks belastingvrij schenken. In 2026 mag je per kind of kleinkind een bedrag belastingvrij schenken. Voor kleinkinderen is dat 2.769 euro per jaar. Doe je dit structureel, dan verklein je stap voor stap de nalatenschap en daarmee de erfbelasting.
- Schenken voor een woning of studie. Er zijn ook mogelijkheden om een groter bedrag te schenken als dat bestemd is voor een woning of opleiding. De regels hiervoor veranderen regelmatig, dus laat je hier goed over informeren.
- Een testament opstellen of actualiseren. Zonder testament verdeelt de wet de nalatenschap. Dat is niet altijd wat je wilt. Met een goed testament leg je zelf vast wie wat krijgt en onder welke voorwaarden.
- Denk ook aan de digitale erfenis. Veel mensen vergeten dat ze ook online bezittingen hebben: accounts, foto’s in de cloud, PayPal-tegoeden, sociale media. Zorg dat je nabestaanden weten wat er is en hoe ze er toegang toe krijgen.
Erfplanning is een onderwerp waarbij veel samenhangt: uw woning, uw spaargeld, uw pensioen en uw wensen voor uw kinderen. Wij werken hiervoor samen met gespecialiseerde partijen in ons netwerk, zodat u altijd het juiste advies krijgt van de juiste persoon.
Hoe Curo Advies helpt bij het slim omgaan met een nalatenschap
Een erfenis ontvangen is emotioneel én financieel ingrijpend. Er komen veel vragen tegelijk op u af: wat moet ik betalen, wat kan ik doen, en wat is verstandig voor mijn situatie? Wij helpen u om het overzicht te bewaren en de juiste keuzes te maken, zonder haast en zonder jargon.
Wat u van ons kunt verwachten:
- Een vaste persoonlijke financieel assistent die uw situatie goed leert kennen
- Onafhankelijk advies, niet gebonden aan één bank of aanbieder
- Meer dan 25 jaar ervaring in financiële begeleiding van mensen in een nieuwe levensfase
- Begeleiding van het totaalplaatje: van erfbelasting en schenken tot overwaarde en pensioen
- Samenwerking met gespecialiseerde partijen voor erfplanning en testamenten
U hoeft het niet alleen uit te zoeken. Neem gerust contact op voor een eerste, vrijblijvend gesprek. We luisteren eerst naar uw situatie voordat we iets adviseren. Bezoek onze contactpagina om een afspraak te maken.
Veelgestelde vragen
Kan ik een erfenis (deels) weigeren als ik de schulden niet wil overnemen?
Ja, dat is mogelijk. Je kunt een erfenis 'verwerpen', waardoor je zowel de bezittingen als de schulden niet erft. Er is ook een tussenweg: 'beneficiair aanvaarden'. Daarmee accepteer je de erfenis alleen als de bezittingen groter zijn dan de schulden. Dit is verstandig als je niet zeker weet of de nalatenschap ook schulden bevat. Je hebt hier een beperkte tijd voor, dus laat je hierover tijdig informeren bij een notaris.
Wat zijn de meest gemaakte fouten bij het omgaan met een erfenis?
De meest voorkomende fout is te snel grote beslissingen nemen, zoals het direct kopen van een woning of het weggeven van grote bedragen, zonder het totaalplaatje te overzien. Een andere veelgemaakte fout is vergeten aangifte erfbelasting te doen binnen de gestelde termijn, wat kan leiden tot boetes. Tot slot onderschatten mensen vaak de fiscale gevolgen van een geërfde woning aanhouden of verhuren. Neem de tijd en laat je goed informeren voordat je handelt.
Heeft een erfenis invloed op mijn toeslagen of uitkeringen?
Ja, een erfenis kan invloed hebben op inkomensafhankelijke toeslagen zoals huurtoeslag, zorgtoeslag of een uitkering. Een erfenis verhoogt namelijk je vermogen, en dat wordt meegeteld bij de vermogenstoets die de Belastingdienst en uitkeringsinstanties hanteren. Als jouw vermogen door de erfenis boven een bepaalde grens uitkomt, kun je (een deel van) je toeslag of uitkering verliezen. Het is verstandig om dit tijdig na te gaan, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Is het slim om een erfenis te beleggen, en zo ja, hoe pak ik dat aan?
Beleggen kan zinvol zijn als je de erfenis de komende jaren niet nodig hebt en bereid bent enig risico te accepteren. Het is verstandig om eerst een financiële buffer aan te houden op een spaarrekening voordat je begint met beleggen. Kies een aanpak die past bij jouw beleggingshorizon en risicobereidheid, en laat je hierin adviseren door een onafhankelijke financieel adviseur. Beleg nooit geld dat je op korte termijn nodig kunt hebben.
Wat gebeurt er als er meerdere erfgenamen zijn en we het niet eens worden over de verdeling?
Als erfgenamen er onderling niet uitkomen, kan dit leiden tot een zogenaamde 'boedelconflict'. In dat geval kan de rechter worden ingeschakeld om de verdeling vast te stellen, maar dat is een tijdrovend en kostbaar traject. Een boedelnotaris kan vaak als neutrale partij bemiddelen en helpen tot een oplossing te komen. Het is altijd beter om in een vroeg stadium professionele begeleiding in te schakelen om escalatie te voorkomen.
Hoe werkt de jaarlijkse belastingvrije schenking precies, en moet ik dat officieel vastleggen?
De jaarlijkse vrijstelling voor schenkingen geldt per schenker én per ontvanger. In 2026 mag je per kind belastingvrij 6.713 euro schenken en per kleinkind 2.769 euro, zonder dat de ontvanger daar schenkbelasting over betaalt. Voor kleine jaarlijkse schenkingen is een notariële akte niet verplicht, maar het is wel verstandig om schenkingen schriftelijk vast te leggen, zodat er later geen onduidelijkheid over bestaat. Grotere of periodieke schenkingen kunnen wél een notariële akte vereisen.
Wanneer is het verstandig om een financieel adviseur in te schakelen na het ontvangen van een erfenis?
Het is verstandig om een financieel adviseur in te schakelen zodra de erfenis een aanzienlijk bedrag betreft, er een woning in de nalatenschap zit, of als de situatie meerdere erfgenamen of schulden omvat. Ook als je twijfelt over de beste bestemming van het geld in relatie tot je pensioen, hypotheek of toekomstige wensen, biedt een adviseur waardevolle inzichten. Een onafhankelijk adviseur kijkt naar jouw totale financiële plaatje en helpt je weloverwogen keuzes te maken, zonder dat je ergens aan vastzit.