Erfbelasting wordt berekend over de waarde van wat je erft, verminderd met de vrijstelling die voor jou geldt. Wat je daarna overhoudt, wordt belast tegen een tarief dat afhangt van je relatie tot de overledene en de hoogte van het bedrag. Hoe hoger de erfenis boven de vrijstelling uitkomt, hoe meer belasting je betaalt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over erfbelasting, zodat je precies weet waar je aan toe bent.
Hoeveel erfbelasting moet je betalen over een erfenis?
Hoeveel erfbelasting je betaalt, hangt af van drie dingen: de waarde van de erfenis, de vrijstelling die voor jou geldt, en het belastingtarief dat bij jouw situatie hoort. Alleen het bedrag boven de vrijstelling wordt belast. Hoe dichter de familieband, hoe hoger de vrijstelling en hoe lager het tarief.
De berekening werkt in grote lijnen als volgt:
- Bepaal de totale waarde van de nalatenschap (bezittingen min schulden).
- Trek jouw persoonlijke vrijstelling af van het bedrag dat jij erft.
- Pas het geldende belastingtarief toe op het resterende bedrag.
Een partner erft vaak een groot deel belastingvrij dankzij een hoge vrijstelling. Kinderen betalen over het meerdere een lager tarief dan verre familieleden of anderen. Wie geen familie is van de overledene, heeft de laagste vrijstelling en het hoogste tarief. De Belastingdienst stuurt na het doen van aangifte erfbelasting een aanslag.
Rust voor de toekomst
Een gratis kennismakingsgesprek geeft helderheid over wat er nu, en later, geregeld kan worden.
Wat zijn de vrijstellingen voor erfbelasting in 2024?
De vrijstelling voor erfbelasting is het bedrag dat je belastingvrij mag erven. In 2024 gelden de volgende vrijstellingen, afhankelijk van je relatie tot de overledene:
- Partner: een hoge vrijstelling, waardoor partners in de meeste gevallen weinig of geen erfbelasting betalen.
- Kinderen en kleinkinderen: een vrijstelling van enkele tienduizenden euro’s per persoon.
- Ouders: een lagere vrijstelling dan partners of kinderen.
- Overige erfgenamen (neven, nichten, vrienden): de laagste vrijstelling van alle groepen.
Wie wordt gezien als partner voor de erfbelasting, is ruimer dan veel mensen denken. Samenwonenden zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap kunnen ook als fiscaal partner worden aangemerkt, mits zij aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo moet er een notarieel samenlevingscontract zijn met een wederzijdse zorgverplichting, moeten beide partners meerderjarig zijn en op hetzelfde adres staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen. Is er geen notarieel contract, maar staan beide partners al minimaal vijf jaar op hetzelfde adres ingeschreven? Dan kan er toch sprake zijn van partnerschap voor de erfbelasting.
Let op: een samenwonende partner is niet automatisch erfgenaam. Dat is alleen het geval als de overledene dit in een testament heeft vastgelegd.
Welke tarieven gelden er voor erfbelasting?
De erfbelasting kent twee tariefgroepen en binnen elke groep twee schijven. Partners en kinderen vallen in de laagste tariefgroep. Alle andere erfgenamen, zoals kleinkinderen, broers, zussen en mensen zonder familieband, betalen een hoger tarief.
Hoe het werkt:
- Over een lager bedrag (eerste schijf) geldt een lager percentage.
- Over het bedrag daarboven (tweede schijf) geldt een hoger percentage.
- Partners en kinderen betalen in beide schijven minder dan overige erfgenamen.
De exacte grenzen van de schijven en de bijbehorende percentages worden jaarlijks vastgesteld door de Belastingdienst. Voor de meest actuele tarieven is het verstandig om de website van de Belastingdienst te raadplegen of contact op te nemen met een onafhankelijk financieel adviseur die de situatie voor jou op een rij zet.
Wat telt mee als onderdeel van de nalatenschap?
De nalatenschap bestaat uit alles wat de overledene op het moment van overlijden bezat, verminderd met de schulden. Niet alleen spaargeld of beleggingen tellen mee, maar ook de waarde van de eigen woning, inboedel, auto’s en andere bezittingen.
Concreet kan de nalatenschap bestaan uit:
- De eigen woning (op basis van de WOZ-waarde of taxatiewaarde)
- Spaargeld en beleggingen
- Pensioenrechten (in bepaalde gevallen)
- Levensverzekeringsuitkeringen (afhankelijk van de constructie)
- Roerende zaken zoals een auto of waardevolle inboedel
Van het totaal worden de schulden afgetrokken, zoals een nog openstaande hypotheek, andere leningen en de kosten van de uitvaart. Wat overblijft, is de belastbare nalatenschap. Elke erfgenaam betaalt erfbelasting over zijn of haar eigen aandeel daarin, na aftrek van de persoonlijke vrijstelling.
Hoe werkt erfbelasting bij een eigen woning met overwaarde?
Als de overledene een eigen woning had met overwaarde, telt die overwaarde mee in de nalatenschap. De woning wordt gewaardeerd op de WOZ-waarde of een getaxeerde marktwaarde, en de nog openstaande hypotheekschuld wordt daarvan afgetrokken. De netto overwaarde vormt een onderdeel van de erfenis waarover erfbelasting verschuldigd kan zijn.
Dit is een punt dat veel senioren en hun kinderen verrast. Woningen zijn de afgelopen decennia sterk in waarde gestegen. Daardoor kan de overwaarde aanzienlijk zijn, soms honderdduizenden euro’s. Dat betekent dat erfgenamen die de vrijstelling overstijgen, een flinke aanslag kunnen verwachten, ook als ze het geld niet direct beschikbaar hebben.
Er zijn manieren om hier tijdens het leven rekening mee te houden, bijvoorbeeld door gebruik te maken van de jaarlijkse schenkingsvrijstelling. In 2024 mag je een kleinkind tot een bepaald bedrag per jaar belastingvrij schenken. Door dit gespreid te doen, kan de omvang van de uiteindelijke nalatenschap worden beperkt, wat de erfbelasting verlaagt. Dit soort planning vraagt om een goed doordachte aanpak, waarbij alle financiële onderdelen in samenhang worden bekeken.
Wanneer hoef je geen erfbelasting te betalen?
Je hoeft geen erfbelasting te betalen als het bedrag dat je erft, niet uitkomt boven jouw persoonlijke vrijstelling. Daarnaast zijn er specifieke situaties en instellingen die volledig zijn vrijgesteld van erfbelasting.
Zo betalen goede doelen die door de Belastingdienst zijn aangewezen als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) geen erfbelasting over ontvangen erfenissen. Een ANBI moet zich voor minimaal 90% inzetten voor het algemeen nut en officieel zijn erkend. Ook een Sociaal Belang Behartigende Instelling (SBBI) of een steunstichting SBBI kan onder bepaalde voorwaarden vrijgesteld zijn.
Voor particulieren geldt: zolang de erfenis binnen de vrijstelling valt, is er geen aanslag. Dat is voor partners bij grotere nalatenschappen echter lang niet altijd het geval. Goede voorbereiding, zoals erfplanning via een testament of levenstestament, kan voorkomen dat erfgenamen voor verrassingen komen te staan. Curo werkt hiervoor samen met gespecialiseerde partijen in ons netwerk, zodat jij het juiste advies krijgt van de juiste specialist.
Hoe wij helpen bij erfbelasting en nalatenschap
Erfbelasting is zelden een losstaand vraagstuk. Het hangt samen met je woning, je spaargeld, je pensioen en je wensen voor de toekomst. Juist dat totaalplaatje overzien, is waar veel mensen tegenaan lopen.
Wij bieden via onze Persoonlijk Financieel Assistent doorlopende ondersteuning bij precies dit soort vraagstukken. Wat kun je van ons verwachten?
- Onafhankelijk inzicht: wij zijn niet gebonden aan één bank of aanbieder, dus ons advies is altijd in jouw belang.
- Meer dan 25 jaar ervaring: wij kennen de financiële situatie van senioren van binnen en van buiten.
- Persoonlijk contact: één vast aanspreekpunt dat jou en jouw situatie goed leert kennen.
- Samenwerking met specialisten: voor erfplanning, testamenten en fiscale optimalisatie schakelen wij de juiste experts in ons netwerk in.
- Rust en overzicht: geen productverkoop, maar begeleiding op maat waarbij jouw gevoel en situatie leidend zijn.
Wil je weten hoe jouw nalatenschap er nu uitziet en wat er mogelijk is om erfbelasting te beperken? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend eerste gesprek.
Veelgestelde vragen
Moet ik altijd aangifte erfbelasting doen, ook als ik onder de vrijstelling blijf?
Niet altijd, maar de Belastingdienst kan je wel uitnodigen om aangifte te doen. Ontvang je zo’n uitnodiging, dan ben je verplicht aangifte in te dienen, ook als je verwacht geen belasting te hoeven betalen. Doe je geen aangifte terwijl je dat wel had moeten doen, dan riskeer je een boete. Het is verstandig om na een overlijden altijd te controleren of je een aangiftebrief ontvangt en bij twijfel contact op te nemen met de Belastingdienst of een financieel adviseur.
Wat gebeurt er als ik de erfbelasting niet in één keer kan betalen, bijvoorbeeld omdat de erfenis uit een woning bestaat?
Als de erfenis hoofdzakelijk uit onroerend goed bestaat en je niet genoeg liquide middelen hebt om de aanslag te betalen, kun je bij de Belastingdienst uitstel van betaling aanvragen. In sommige gevallen is het ook mogelijk om de woning te verkopen en de belasting uit de verkoopopbrengst te voldoen. Het is belangrijk dit tijdig te regelen, want de Belastingdienst hanteert strikte betalingstermijnen. Een financieel adviseur kan je helpen de beste aanpak te kiezen voor jouw situatie.
Kan ik een erfenis weigeren om erfbelasting te vermijden?
Ja, je kunt een erfenis verwerpen bij de notaris, waardoor je juridisch gezien nooit erfgenaam bent geweest en dus ook geen erfbelasting verschuldigd bent. Dit kan zinvol zijn als de erfenis meer schulden dan bezittingen bevat, maar het betekent ook dat je afstand doet van eventuele bezittingen. Een tussenvorm is beneficiaire aanvaarding, waarbij je de erfenis accepteert maar alleen aansprakelijk bent tot de waarde van de nalatenschap. Laat je altijd goed informeren voordat je een keuze maakt, want een verwerping is definitief en niet terug te draaien.
Hoe werkt de jaarlijkse schenkingsvrijstelling als middel om erfbelasting te beperken, en waar moet ik op letten?
Door jaarlijks gebruik te maken van de schenkingsvrijstelling kun je tijdens je leven vermogen overdragen aan kinderen of kleinkinderen zonder dat daar schenkbelasting over verschuldigd is. Dit verlaagt de uiteindelijke nalatenschap en daarmee de potentiële erfbelasting. Belangrijk aandachtspunt: schenkingen die kort voor overlijden zijn gedaan, kunnen door de Belastingdienst worden meegeteld in de nalatenschap als ze niet voldoen aan de regels. Laat een dergelijke strategie altijd begeleiden door een specialist, zodat de planning juridisch en fiscaal waterdicht is.
Betalen kleinkinderen meer erfbelasting dan kinderen?
Ja, kleinkinderen vallen in een andere tariefgroep dan kinderen en hebben recht op een lagere vrijstelling. Ze betalen daardoor in de meeste gevallen meer erfbelasting over hetzelfde geërfde bedrag dan een kind zou doen. Een uitzondering geldt als een kleinkind erft bij plaatsvervulling, bijvoorbeeld omdat een ouder (kind van de overledene) al is overleden. In dat geval kan het kleinkind in de tariefgroep van zijn of haar ouder vallen. Raadpleeg een adviseur om te bepalen welke situatie op jouw familie van toepassing is.
Wat is het verschil tussen een testament en een levenstestament, en waarom zijn beide relevant voor erfbelasting?
Een testament legt vast wie jouw bezittingen erft na je overlijden en kan worden gebruikt om de verdeling fiscaal gunstig te structureren, bijvoorbeeld door gebruik te maken van legaten of specifieke vrijstellingen. Een levenstestament regelt wie namens jou beslissingen mag nemen zolang je nog leeft maar niet meer in staat bent dit zelf te doen, zoals bij dementie. Beide documenten zijn relevant voor een goede nalatenschapsplanning: het testament bepaalt de fiscale gevolgen voor je erfgenamen, terwijl het levenstestament voorkomt dat er in een kwetsbare fase ondoordachte financiële beslissingen worden genomen. Het opstellen van beide documenten doe je bij een notaris, bij voorkeur in overleg met een onafhankelijk financieel adviseur.
Hoe snel moet aangifte erfbelasting worden gedaan na een overlijden?
De aangifte erfbelasting moet in principe worden ingediend binnen acht maanden na het overlijden. De Belastingdienst stuurt doorgaans een aangiftebrief naar de erfgenamen, maar het is de verantwoordelijkheid van de erfgenamen om tijdig aangifte te doen. Lukt het niet om binnen de termijn aangifte te doen, dan kun je uitstel aanvragen. Het is aan te raden hier niet te lang mee te wachten, zeker als de nalatenschap complex is, bijvoorbeeld door een eigen woning, beleggingen of buitenlands vermogen.
Gerelateerde artikelen
- Wat zijn de kosten van Erfrechtplanning?
- Hoe wordt de overwaarde van mijn huis belast in box 3 in 2027?
- Wat is een goed pensioenplan?
- Hoe verzilver je overwaarde van je woning?
- Hoe bereken je de overwaarde van je woning?
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.