Een goed pensioenplan bestaat uit drie pijlers: uw AOW-uitkering, uw aanvullend pensioen via een werkgever of pensioenfonds, en uw eigen vermogen, zoals spaargeld en de overwaarde van uw woning. Wie deze drie pijlers in balans heeft, staat er financieel goed voor na zijn of haar pensionering. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het financieel plan maken voor pensioen, zodat u weet waar u aan toe bent en wat u eventueel nog kunt doen.
Waaruit bestaat een solide pensioenplan?
Een solide pensioenplan is een overzicht van alle inkomsten en het vermogen waarop u kunt rekenen na uw pensionering, gecombineerd met een duidelijk beeld van uw uitgaven en wensen. Het gaat niet om één product of regeling, maar om het samenspel van meerdere bronnen en beslissingen die samen uw financiële zekerheid bepalen.
Een goed pensioenplan bevat in elk geval de volgende onderdelen:
- AOW: de basisuitkering van de overheid, die u ontvangt vanaf uw AOW-leeftijd via de Sociale Verzekeringsbank (SVB)
- Aanvullend pensioen: opgebouwd via uw werkgever of als zelfstandige via een eigen pensioenregeling
- Eigen vermogen: spaargeld, beleggingen en de overwaarde van uw woning
- Woonlasten en levensonderhoud: een realistisch beeld van wat u maandelijks nodig heeft
- Erfplanning en testamentaire wensen: hoe u uw nalatenschap wilt regelen
- Voorzorgsmaatregelen: zoals een levenstestament, voor het geval u zelf geen beslissingen meer kunt nemen
Wat veel mensen onderschatten, is hoe sterk al deze onderdelen met elkaar samenhangen. Een beslissing over uw woning heeft direct gevolgen voor uw nalatenschap. En uw pensioeninkomen bepaalt mede welke hypotheekmogelijkheden u nog heeft. Een goed plan kijkt naar het totaalplaatje, niet naar losse onderdelen.
Hoeveel geld heb je nodig om goed met pensioen te gaan?
Als vuistregel geldt dat u na uw pensionering ruwweg 70 tot 80 procent van uw laatste netto-inkomen nodig heeft om een vergelijkbare levensstijl te kunnen voortzetten. Dit percentage is lager omdat bepaalde kosten wegvallen, zoals reiskosten voor werk, pensioenopbouw en in sommige gevallen de hypotheek. Maar het is een gemiddelde, uw persoonlijke situatie kan sterk afwijken.
Wat uw werkelijke behoefte is, hangt af van een aantal factoren:
- Uw woonlasten: Heeft u uw hypotheek afgelost, of betaalt u nog maandelijks? Woont u in een huurwoning?
- Uw gezondheidssituatie: Zorgkosten nemen toe naarmate u ouder wordt en zijn moeilijk te voorspellen.
- Uw levensstijl en wensen: Wilt u reizen, uw kleinkinderen ondersteunen of verbouwen? Dat vraagt om een buffer.
- Uw partner: Heeft uw partner ook een eigen inkomen of pensioen? Wat zijn de gevolgen als een van u beiden overlijdt?
- Uw vermogen: Heeft u spaargeld of overwaarde die u kunt inzetten als aanvulling?
Er is geen universeel bedrag dat voor iedereen klopt. Juist daarom is het waardevol om uw situatie concreet door te rekenen, met iemand die uw persoonlijke omstandigheden kent en begrijpt.
Wat zijn de grootste risico’s in een pensioenplan?
De grootste risico’s in een pensioenplan zijn het onderschatten van de levensduur, onverwachte zorgkosten en het te lang uitstellen van belangrijke financiële beslissingen. Wie op zijn 65e denkt dat alles wel goed geregeld is, maar nooit heeft nagedacht over wat er gebeurt als hij of zij 85 of 90 wordt, kan voor onaangename verrassingen komen te staan.
Andere risico’s die mensen regelmatig onderschatten:
- Inflatie: Uw koopkracht daalt als uw pensioeninkomen niet meegroeit met de prijzen.
- Vermogen dat vastzit in stenen: Veel senioren hebben een groot deel van hun vermogen in hun woning zitten, maar weten niet hoe ze dat kunnen benutten zonder te hoeven verhuizen.
- Geen regeling voor wilsonbekwaamheid: Wie regelt uw financiën als u dat zelf niet meer kunt? Zonder een levenstestament kan dit tot grote problemen leiden.
- Erfbelasting: Zonder goede erfplanning kan een groot deel van uw nalatenschap naar de Belastingdienst gaan in plaats van naar uw kinderen of kleinkinderen.
- Afhankelijkheid van één inkomstenbron: Als uw pensioeninkomen wegvalt of lager uitvalt dan verwacht, heeft u weinig speelruimte als u geen eigen vermogen heeft opgebouwd.
Veel van deze risico’s zijn goed te beheersen, maar dan moet u er wel tijdig bij stilstaan. Dat is precies waarom een goed financieel plan voor uw pensioen zo waardevol is.
Hoe benut je de overwaarde van je woning als aanvulling op je pensioen?
De overwaarde van uw woning is het verschil tussen de waarde van uw huis en de eventuele resterende hypotheekschuld. Als gepensioneerde kunt u die overwaarde op verschillende manieren inzetten als aanvulling op uw pensioeninkomen, zonder dat u uw woning hoeft te verlaten.
Een opeethypotheek of verzilverhypotheek
Voor senioren met een laag pensioeninkomen is de opeethypotheek, ook wel verzilverhypotheek genoemd, een bekende optie. U ontvangt een deel van de overwaarde als eenmalig bedrag, als maandelijkse uitkering, of als combinatie van beide. U betaalt geen maandelijkse rente, maar de rente wordt opgeteld bij uw schuld. Bij verkoop van de woning wordt de schuld dan afgelost. In Nederland zijn momenteel drie aanbieders actief: ABN AMRO, Onderlinge Nederland en de SocioHypotheek. Dit is een ingewikkeld product met specifieke voorwaarden, dus het is verstandig om u goed te laten informeren voordat u een keuze maakt.
Een aflossingsvrije hypotheek
Een andere mogelijkheid is het afsluiten of verhogen van een aflossingsvrije hypotheek. U betaalt dan alleen rente, en de schuld lost u af bij verkoop van de woning. Aflossingsvrij lenen mag tot maximaal 50 procent van de woningwaarde, al verlagen steeds meer banken dit percentage. Sommige aanbieders, zoals ASR, hebben speciale hypotheekproducten ontwikkeld voor senioren met een vaste rente voor het leven, wat zekerheid geeft over uw maandlasten.
Andere opties zijn het schenken van een deel van de overwaarde aan uw kinderen of kleinkinderen, of het investeren in een levensloopbestendige verbouwing zodat u langer comfortabel thuis kunt wonen. Welke optie het beste bij u past, hangt volledig af van uw persoonlijke situatie, uw inkomen, uw woonwensen en uw nalatenschap.
Wanneer is het te laat om je pensioenplan aan te passen?
Het is zelden te laat om uw pensioenplan aan te passen, maar hoe eerder u handelt, hoe meer mogelijkheden u heeft. Wie op zijn 70e of 75e voor het eerst nadenkt over erfplanning, overwaarde of een levenstestament, heeft nog altijd zinvolle stappen te zetten. Maar sommige opties worden minder toegankelijk naarmate uw inkomen daalt of uw gezondheid verandert.
Concreet geldt:
- Hypotheekverstrekkers stellen leeftijdsgrenzen en inkomensvereisten. Hoe later u aanklopt, hoe kleiner de kans dat u in aanmerking komt voor bepaalde producten.
- Schenkingen aan kinderen of kleinkinderen zijn belastingvrij tot bepaalde bedragen per jaar. Wie vroeg begint met schenken, kan over meerdere jaren meer belastingvrij overdragen.
- Een levenstestament kunt u alleen opstellen zolang u wilsbekwaam bent. Wacht u te lang, dan is deze mogelijkheid voorbij.
- Erfplanning via een testament kunt u op elk moment aanpassen, maar hoe eerder u dit regelt, hoe minder stress voor uzelf en uw naasten.
De belangrijkste boodschap: uitstel kost u opties. Een gesprek over uw financiële situatie is nooit te vroeg, maar kan wel te laat zijn.
Wie kan je helpen bij het opstellen van een goed pensioenplan?
Bij het opstellen van een goed pensioenplan heeft u iemand nodig die uw totale situatie overziet: uw inkomen, uw woning, uw vermogen, uw wensen en uw gezin. Dat is iets anders dan een bankmedewerker die u een product verkoopt, of een online tool die een berekening maakt zonder uw persoonlijke omstandigheden te kennen.
Een onafhankelijk financieel adviseur met ervaring in de situatie van senioren kan u helpen om alle losse onderdelen samen te brengen. Voor specifieke onderdelen zoals erfplanning, testamenten of verzekeringen werkt een goede adviseur samen met gespecialiseerde partners in zijn netwerk, zodat u altijd de juiste expertise krijgt zonder van het kastje naar de muur gestuurd te worden.
Hoe Curo Advies u helpt met uw pensioenplan
Wij begrijpen dat financiële beslissingen in deze levensfase groot aanvoelen. Ze zijn vaak onomkeerbaar en raken direct aan uw woonzekerheid, uw dagelijks leven en wat u achterlaat voor uw kinderen. Dat vraagt om een adviseur die u kent, de tijd neemt en onafhankelijk is. Niet gebonden aan één bank of aanbieder, maar altijd gericht op wat het beste is voor uw situatie.
Met meer dan 25 jaar ervaring in de financiële dienstverlening helpen wij senioren en hun families bij het maken van een solide financieel plan voor hun pensioen. Concreet betekent dat:
- Een vast aanspreekpunt dat u en uw situatie goed leert kennen
- Overzicht over uw AOW, pensioen, vermogen en woning in samenhang
- Begeleiding bij mogelijkheden rondom overwaarde, hypotheken voor senioren en erfplanning
- Samenwerking met gespecialiseerde partners voor testamenten, verzekeringen en fiscale vraagstukken
- Persoonlijk contact, geen productverkoop, geen jonge adviseur die u komt uitleggen hoe het zit
Wilt u weten hoe uw pensioenplan er werkelijk voor staat? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Wij nemen de tijd voor uw verhaal.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn huidige pensioeninkomen voldoende is voor mijn levensstijl?
Een goede manier om dit te beoordelen is door uw verwachte maandelijkse inkomsten (AOW + aanvullend pensioen + eventuele uitkeringen uit vermogen) te vergelijken met een gedetailleerd overzicht van uw huidige én toekomstige uitgaven. Houd daarbij rekening met kosten die wegvallen, zoals werkgerelateerde uitgaven, maar ook met kosten die toenemen, zoals zorg en vrije tijd. Een onafhankelijk financieel adviseur kan dit voor u concreet doorrekenen op basis van uw persoonlijke situatie.
Wat is een levenstestament precies en heb ik dat echt nodig?
Een levenstestament is een notarieel document waarin u vastlegt wie uw financiële en medische beslissingen mag nemen als u dat zelf niet meer kunt, bijvoorbeeld door dementie of een ernstig ongeluk. Zonder levenstestament kan uw familie genoodzaakt zijn een tijdrovende en kostbare rechtbankprocedure te doorlopen om uw zaken te regelen. Het opstellen ervan is relatief eenvoudig en betaalbaar, maar het kan alleen zolang u nog wilsbekwaam bent — wacht er dus niet te lang mee.
Kan ik als zelfstandige (zzp'er) ook een solide pensioenplan opbouwen?
Ja, maar als zelfstandige bouwt u geen pensioen op via een werkgever, waardoor u zelf actief moet sparen of beleggen voor uw oude dag. Populaire opties zijn banksparen, lijfrente, beleggen in een BV of het benutten van de overwaarde van uw woning. Sinds 2023 zijn de fiscale mogelijkheden voor zzp'ers uitgebreid via de Wet toekomst pensioenen, waardoor u meer kunt inleggen in een lijfrente. Een financieel adviseur met kennis van de situatie van zelfstandigen kan u helpen een strategie te kiezen die past bij uw inkomen en risicobereidheid.
Wat zijn de meest gemaakte fouten bij het plannen van het pensioen?
Een van de meest voorkomende fouten is het onderschatten van de eigen levensduur: veel mensen plannen tot hun 80e, terwijl de kans groot is dat u 85, 90 of zelfs ouder wordt. Andere veelgemaakte fouten zijn het negeren van inflatie, het niet regelen van een levenstestament of testament, en het te laat beginnen met schenken aan kinderen waardoor belastingvoordelen verloren gaan. Ook het behandelen van losse financiële onderdelen als aparte eilanden — in plaats van als een samenhangend geheel — leidt vaak tot gemiste kansen of onverwachte tekorten.
Hoe werkt belastingvrij schenken aan mijn kinderen of kleinkinderen precies?
In Nederland mag u jaarlijks een belastingvrij bedrag schenken aan uw kinderen en kleinkinderen, de zogenoemde jaarlijkse vrijstelling. Voor 2024 bedraagt deze vrijstelling €6.633 per kind en €2.658 per kleinkind. Door hier elk jaar gebruik van te maken, kunt u over een langere periode een aanzienlijk vermogen belastingvrij overdragen. De eenmalig verhoogde vrijstelling voor de eigen woning (de 'jubelton') is inmiddels afgeschaft, maar er bestaan nog altijd eenmalige verhoogde vrijstellingen voor studie of andere doeleinden. Laat u hierover adviseren door een financieel adviseur of notaris, zodat u optimaal gebruik maakt van de geldende regelgeving.
Wat gebeurt er met mijn pensioen als mijn partner overlijdt?
Dit hangt sterk af van de pensioenregeling van uw partner en de afspraken die u samen heeft gemaakt. Veel pensioenfondsen kennen een nabestaandenpensioen, maar de hoogte hiervan verschilt per regeling en is niet altijd voldoende om uw levensstandaard te handhaven. Daarnaast kan het overlijden van uw partner gevolgen hebben voor uw AOW-toeslag, uw belastingaangifte en uw erfbelasting. Het is verstandig om dit scenario vooraf concreet door te rekenen als onderdeel van uw pensioenplan, zodat u niet voor verrassingen komt te staan op een emotioneel zwaar moment.
Hoe begin ik met het opstellen van een financieel pensioenplan als ik nog nooit een overzicht heb gemaakt?
Een goede eerste stap is het verzamelen van alle relevante informatie: uw verwachte AOW-uitkering (te raadplegen via mijnpensioenoverzicht.nl), uw opgebouwde pensioen bij vroegere en huidige werkgevers, uw spaargeld en beleggingen, en de geschatte waarde van uw woning. Vervolgens stelt u een realistisch beeld op van uw maandelijkse uitgaven na pensionering. Met dit overzicht in de hand kunt u een gesprek aangaan met een onafhankelijk financieel adviseur, die u helpt de gaten te identificeren en concrete stappen te formuleren. U hoeft het niet perfect te hebben — een eerste globaal overzicht is al genoeg om mee te beginnen.