Schenken tijdens je leven is in veel gevallen fiscaal voordeliger dan erven, maar het antwoord hangt af van je persoonlijke situatie. Bij erven betalen kinderen erfbelasting over het bedrag boven de vrijstelling, terwijl je met slim en gespreid schenken die belastingdruk aanzienlijk kunt verlagen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over erfbelasting, schenkbelasting en hoe je beide slim kunt combineren.
Hoeveel belasting betalen kinderen over een erfenis?
Kinderen betalen in 2026 erfbelasting over het deel van de erfenis dat boven hun vrijstelling uitkomt. De vrijstelling voor een kind, stiefkind of pleegkind bedraagt 26.230 euro. Over het bedrag daarboven geldt een tarief van 10 procent tot 158.669 euro, en 20 procent over alles daarboven.
Stel dat je kind een erfenis ontvangt van 100.000 euro. Dan trekt het de vrijstelling van 26.230 euro af, waarna er 73.770 euro overblijft. Over dat bedrag betaalt het kind 10 procent erfbelasting, wat neerkomt op 7.377 euro. Ontvangt je kind meer dan 158.669 euro boven de vrijstelling, dan geldt over het meerdere het hogere tarief van 20 procent.
Kleinkinderen betalen een hoger tarief: 18 procent tot 158.669 euro en 36 procent daarboven. Voor overige erfgenamen, zoals een vriend of een zus, loopt het tarief op tot 40 procent. De vrijstelling voor kleinkinderen is gelijk aan die van kinderen: 26.230 euro in 2026.
Rust voor de toekomst
Een gratis kennismakingsgesprek geeft helderheid over wat er nu, en later, geregeld kan worden.
Hoeveel mag je belastingvrij schenken aan je kinderen?
In 2026 mag je jaarlijks een belastingvrij bedrag schenken aan je kinderen. Dit wordt de jaarlijkse schenkingsvrijstelling genoemd. De exacte bedragen worden jaarlijks door de Belastingdienst vastgesteld en zijn afhankelijk van de relatie tussen schenker en ontvanger. Voor kinderen geldt een hogere vrijstelling dan voor derden.
Naast de jaarlijkse vrijstelling bestaat er ook een eenmalig verhoogde vrijstelling voor kinderen tussen de 18 en 40 jaar. Die kan worden ingezet voor een vrije besteding, voor een studie, of voor de aankoop van een eigen woning. Het is verstandig om goed bij te houden welke vrijstellingen al zijn gebruikt, want de Belastingdienst kijkt naar het totaal van schenkingen per jaar.
Schenkingen boven de vrijstelling zijn niet verboden, maar daarover betaalt de ontvanger schenkbelasting. Het tarief voor kinderen is hetzelfde als bij erfbelasting: 10 of 20 procent, afhankelijk van het bedrag. Juist daarom loont het om schenkingen te spreiden over meerdere jaren, zodat je de vrijstelling elk jaar opnieuw kunt benutten.
Wat zijn de risico’s van schenken tijdens je leven?
Schenken tijdens je leven heeft voordelen, maar ook reële risico’s die je niet mag onderschatten. Het grootste risico is dat je vermogen weggeeft dat je later zelf nog nodig hebt, bijvoorbeeld voor zorgkosten, verbouwingen of onverwachte uitgaven. Geld dat je hebt weggegeven, kun je niet zomaar terugvragen.
Andere risico’s om rekening mee te houden:
- Zorgkosten op latere leeftijd kunnen hoger uitvallen dan verwacht. Als je vermogen al is weggegeven, heb je minder buffer.
- Verandering in gezinssituatie van je kind, zoals een scheiding, kan ertoe leiden dat een deel van het geschonken geld bij de ex-partner terechtkomt.
- Ongelijkheid tussen kinderen kan voor familieconflicten zorgen als niet iedereen evenveel ontvangt of als schenkingen niet goed worden vastgelegd.
- Verlies van regie over je eigen financiën, zeker als je in één keer grote bedragen weggeeft.
Een schenking is in principe onomkeerbaar. Leg schenkingen daarom altijd schriftelijk vast, bij voorkeur via een notaris. Zo voorkom je misverstanden en heb je bewijs voor de Belastingdienst.
Wanneer is schenken fiscaal voordeliger dan erven?
Schenken is fiscaal voordeliger dan erven wanneer je over meerdere jaren gespreid schenkt en daarmee de jaarlijkse vrijstellingen optimaal benut. Elke euro die je belastingvrij schenkt, hoeft later niet meer te worden belast als onderdeel van de erfenis. Over de jaren heen kan dat een aanzienlijk verschil maken.
Concreet is schenken voordeliger in de volgende situaties:
- Je vermogen is groot genoeg om te kunnen missen zonder je eigen financiële zekerheid te raken.
- Je hebt meerdere jaren de tijd om gespreid te schenken, zodat je elk jaar de vrijstelling opnieuw kunt benutten.
- Je nalatenschap zou anders zwaar belast worden, bijvoorbeeld omdat je kinderen al boven de vrijstellingsgrens uitkomen.
- Je kind kan het geld nu goed gebruiken, bijvoorbeeld voor de aankoop van een woning of het aflossen van een schuld.
Erven kan voordeliger zijn als je vermogen relatief bescheiden is en grotendeels binnen de vrijstellingen valt. In dat geval levert schenken weinig extra fiscaal voordeel op, terwijl je wel je eigen financiële buffer aanspreekt.
Kan schenken invloed hebben op toeslagen of eigen bijdrage?
Ja, schenken kan zeker invloed hebben op toeslagen en de eigen bijdrage voor zorg. Als je vermogen schenkt, daalt je eigen vermogen. Dat kan gunstig zijn voor inkomensafhankelijke toeslagen of voor de berekening van de eigen bijdrage in de langdurige zorg, maar het is niet zo eenvoudig als het klinkt.
De Belastingdienst en het CAK (dat de eigen bijdrage voor zorg berekent) kijken naar je vermogen op een bepaalde peildatum. Een schenking kort voor die peildatum kan worden gezien als een poging om vermogen te verbergen. In sommige gevallen wordt de schenking dan alsnog meegeteld bij de berekening van de eigen bijdrage.
Bovendien geldt bij de eigen bijdrage voor zorg een terugkijkperiode. Schenkingen die in de jaren voor de zorgvraag zijn gedaan, kunnen worden meegenomen in de berekening. Het is dus belangrijk om niet te schenken met als enig doel de eigen bijdrage te verlagen, maar vanuit een bredere financiële planning.
Hoe combineer je schenken en erven slim?
De slimste aanpak is een combinatie van gespreid schenken tijdens je leven en een goed doordacht testament. Door elk jaar gebruik te maken van de beschikbare vrijstellingen bouw je de erfenis geleidelijk af, terwijl je via het testament regelt wat er met de rest van je vermogen gebeurt na overlijden.
Een aantal praktische uitgangspunten voor een slimme combinatie:
- Begin vroeg met schenken, zodat je de vrijstellingen over meerdere jaren kunt spreiden.
- Houd altijd voldoende vermogen achter voor je eigen levensonderhoud en onverwachte kosten.
- Leg schenkingen vast, ook als ze binnen de vrijstelling vallen, voor de duidelijkheid naar de Belastingdienst en binnen de familie.
- Zorg dat je testament actueel is en aansluit op wat je al hebt geschonken.
- Overweeg een levenstestament, zodat iemand die je vertrouwt namens jou kan handelen als je dat zelf niet meer kunt.
Erfplanning is maatwerk. Wat voor de ene familie logisch is, werkt voor de andere juist niet. Alle financiële beslissingen hangen met elkaar samen: je woning, je pensioen, je vermogen en je nalatenschap vormen één geheel. Dat totaalplaatje overzien is precies wat goede begeleiding zo waardevol maakt.
Hoe wij helpen bij erfbelasting en slimme nalatenschap
Bij Curo Advies begrijpen we dat vragen rondom schenken en erven groot voelen. Ze raken aan je woonzekerheid, je nalatenschap en de toekomst van je kinderen. Met meer dan 25 jaar ervaring in financiële dienstverlening helpen we senioren en hun families bij nalatenschap om het totaalplaatje helder te krijgen, zonder productdruk en zonder jargon.
Wat we voor je kunnen doen:
- Inzicht geven in jouw persoonlijke situatie: vermogen, woning, pensioen en nalatenschap in samenhang bekijken
- Samen met jou bepalen wat fiscaal slim is, afgestemd op jouw wensen en die van je kinderen
- Doorverwijzen naar gespecialiseerde partijen in ons netwerk voor zaken als testamenten en levenstestamenten
- Je begeleiden als vast aanspreekpunt, zodat je niet steeds opnieuw je verhaal hoeft te doen
We geven onafhankelijk advies en zijn niet gebonden aan één bank of aanbieder. Jouw situatie en gevoel staan centraal, niet een product. Wil je weten wat voor jou de slimste keuze is tussen schenken en erven? Neem contact met ons op voor een persoonlijk gesprek.
Veelgestelde vragen
Moet ik een schenking altijd aangeven bij de Belastingdienst?
Niet elke schenking hoeft te worden aangegeven, maar het hangt af van het bedrag. Schenkingen die binnen de jaarlijkse vrijstelling vallen, hoef je in principe niet aan te geven. Zodra een schenking de vrijstelling overschrijdt, moet de ontvanger aangifte schenkbelasting doen. Het is altijd verstandig om schenkingen schriftelijk vast te leggen, ook als ze belastingvrij zijn, zodat je achteraf geen discussie krijgt met de Belastingdienst.
Wat gebeurt er als ik meer schenk dan de vrijstelling en mijn kind geen aangifte doet?
Als je kind geen aangifte doet terwijl dat wel verplicht is, kan de Belastingdienst alsnog een naheffing opleggen, inclusief rente en mogelijk een boete. De Belastingdienst kan schenkingen controleren via bankafschriften, notariële akten of bij een erfenis. Het is dan ook sterk aan te raden om bij twijfel altijd aangifte te doen, ook als je niet zeker weet of de vrijstelling is overschreden.
Kan ik als grootouder ook belastingvrij schenken aan mijn kleinkinderen?
Ja, grootouders kunnen ook belastingvrij schenken aan kleinkinderen, maar de vrijstelling is lager dan voor kinderen. In 2026 geldt voor kleinkinderen dezelfde vrijstelling als voor kinderen (26.230 euro), maar het belastingtarief bij overschrijding is hoger: 18 procent tot 158.669 euro en 36 procent daarboven. Gespreid schenken over meerdere jaren is dus zeker ook voor grootouders een slimme strategie om de belastingdruk te beperken.
Wat is een 'schuldigerkenning' en kan ik die gebruiken bij erfplanning?
Een schuldigerkenning is een constructie waarbij je op papier een bedrag aan je kind schenkt, maar het geld zelf houdt. Je erkent een schuld aan je kind, die pas wordt uitbetaald na je overlijden. Dit kan fiscaal voordelig zijn, omdat de schenking al telt als vermogensoverdracht terwijl jij de beschikking over het geld behoudt. Wel moet de schuldigerkenning via de notaris worden vastgelegd en moet je jaarlijks een rente van minimaal 6 procent betalen over het bedrag, anders erkent de Belastingdienst de constructie niet.
Wat als mijn kind gaat scheiden na een schenking? Kan ik het geld terugkrijgen?
In principe is een schenking onomkeerbaar en heb je geen recht op terugbetaling als je kind gaat scheiden. Tenzij je bij de schenking een uitsluitingsclausule hebt laten opnemen, kan het geschonken bedrag in de huwelijksgemeenschap vallen en deels naar de ex-partner gaan. Door schenkingen notarieel vast te leggen met een uitsluitingsclausule bescherm je het geld zodat het uitsluitend bij jouw kind blijft, ook bij een eventuele scheiding.
Hoe vroeg moet ik beginnen met erfplanning om echt fiscaal voordeel te behalen?
Hoe eerder je begint, hoe meer vrijstellingen je over de jaren heen kunt benutten. Wie tien jaar lang jaarlijks belastingvrij schenkt, kan een aanzienlijk bedrag overdragen zonder dat daar belasting over wordt betaald. Wacht je tot de laatste jaren, dan mis je die kansen. Zelfs als je vermogen nu nog bescheiden is, loont het om een plan te maken, zodat je tijdig kunt beginnen en niet voor verrassingen komt te staan.
Heb ik een notaris nodig voor elke schenking, of kan ik dat ook zelf regelen?
Voor gewone geldschenkingen binnen de vrijstelling heb je geen notaris nodig, maar het is wel verstandig om alles schriftelijk vast te leggen, bijvoorbeeld via een schenkingsovereenkomst. Voor grotere of complexere schenkingen, zoals een schuldigerkenning, een schenking op papier of een schenking voor een eigen woning, is een notariële akte verplicht of sterk aanbevolen. Een notaris zorgt ook voor juridische bescherming, duidelijkheid binnen de familie en correcte vastlegging voor de Belastingdienst.
Gerelateerde artikelen
- Wat is de grootste fout die de meeste mensen maken als het gaat om pensionering?
- Wat gebeurt er als je overlijden niet meldt bij de bank?
- Hoe werkt een overwaarde hypotheek?
- Wat kun je met 2 ton overwaarde?
- Is overwaarde opnemen gratis?
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.