Per 1 januari 2026 zijn de vrijstellingsbedragen voor de erfbelasting opnieuw aangepast. Partners, kinderen en kleinkinderen mogen daardoor een groter deel van een erfenis ontvangen zonder dat zij belasting hoeven te betalen. Wie dit jaar een erfenis ontvangt of verwacht, doet er goed aan de nieuwe bedragen en tarieven goed te kennen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de erfbelasting in 2026.
Wat zijn de nieuwe vrijstellingsbedragen in 2026?
In 2026 zijn de vrijstellingsbedragen voor de erfbelasting opnieuw verhoogd ten opzichte van vorig jaar. Partners mogen een groter bedrag belastingvrij erven, en ook voor kinderen en kleinkinderen gelden hogere drempelbedragen. Over het deel van de erfenis boven de vrijstelling betaal je erfbelasting tegen het geldende tarief.
De vrijstellingen zijn afhankelijk van uw relatie met de overledene. De meest voorkomende bedragen in 2026 zijn:
- Partners (echtgenoot, geregistreerd partner, samenwonend partner): ruim 800.000 euro vrijstelling
- Kinderen en pleegkinderen: circa 23.000 euro vrijstelling
- Kleinkinderen: circa 23.000 euro vrijstelling
- Kinderen met een beperking: een verhoogde vrijstelling, mits zij voldoen aan de voorwaarden die de Belastingdienst stelt
- Overige erfgenamen (neven, nichten, vrienden): circa 2.600 euro vrijstelling
Voor kinderen met een lichamelijke of geestelijke beperking geldt een hogere vrijstelling, maar die is aan twee strikte voorwaarden gebonden. Ten eerste moet de overledene meer dan de helft van de kosten voor levensonderhoud hebben betaald. Ten tweede moet het kind de komende drie jaar naar verwachting minder verdienen dan de helft van wat iemand zonder beperking in een vergelijkbare functie zou verdienen.
Het is verstandig om de actuele bedragen altijd te controleren via de Belastingdienst, want de vrijstellingen worden jaarlijks geïndexeerd en kunnen licht afwijken van de bedragen in voorgaande jaren.
Welke erfbelastingtarieven gelden er vanaf 2026?
De erfbelastingtarieven in 2026 zijn verdeeld in twee groepen: partners en kinderen betalen een lager tarief, terwijl overige erfgenamen een aanzienlijk hoger tarief betalen. Het tarief is bovendien progressief: hoe meer u erft boven de vrijstelling, hoe hoger het percentage dat u betaalt.
Voor partners en kinderen geldt een tarief van 10% over de eerste schijf en 20% over het meerdere boven de grens van de eerste schijf. De grens tussen de twee schijven ligt in 2026 rond de 152.000 euro boven de vrijstelling.
Voor overige erfgenamen, zoals kleinkinderen die niet via hun ouder erven, neven, nichten en niet-familieleden, liggen de tarieven aanzienlijk hoger:
- Eerste schijf: 30% erfbelasting over het bedrag boven de vrijstelling tot de schijfgrens
- Tweede schijf: 40% erfbelasting over het bedrag daarboven
Voor ANBI-instellingen (algemeen nut beogende instellingen) geldt een uitzondering: zij zijn volledig vrijgesteld van erfbelasting, mits zij door de Belastingdienst zijn aangewezen als ANBI. Erft u een onderneming? Dan kunt u mogelijk gebruikmaken van de bedrijfsopvolgingsregeling, waardoor u minder of geen erfbelasting betaalt als u de onderneming voortzet.
Wat verandert er voor partners die erven in 2026?
Voor partners verandert er in 2026 vooral iets in de hoogte van de vrijstelling, die jaarlijks wordt geïndexeerd. De hoge partnervrijstelling blijft het meest gunstige onderdeel van de erfbelasting: partners betalen in de meeste gevallen weinig tot geen erfbelasting over een erfenis van de ander.
Wie als partner wordt aangemerkt, is wettelijk precies omschreven. U valt onder de partnervrijstelling als u:
- getrouwd was met de overledene, ook als u niet meer samenwoonde (tenzij u een scheiding van tafel en bed had aangevraagd bij de rechtbank)
- een geregistreerd partnerschap had, ook als u niet meer samenwoonde
- ongehuwd samenwoonde met een notarieel samenlevingscontract én minstens zes maanden aan alle voorwaarden voldeed
- ongehuwd samenwoonde zonder samenlevingscontract, maar wel minstens vijf jaar op hetzelfde adres stond ingeschreven
Let op: woonde u eerder samen maar stond u door omstandigheden buiten uw wil niet meer ingeschreven op hetzelfde adres, bijvoorbeeld door een opname in een verpleeghuis, dan blijft u toch partner voor de erfbelasting. Dit is een belangrijke uitzondering die veel senioren niet kennen.
Een samenwonend partner is niet automatisch erfgenaam. Dat geldt ook voor stiefkinderen en pleegkinderen. Zonder testament erft een samenwonend partner niets, ongeacht hoe lang u samen heeft gewoond. Een actueel testament is daarom onmisbaar.
Hoe beïnvloeden de nieuwe regels de erfenis voor kinderen en kleinkinderen?
De vrijstelling voor kinderen wordt jaarlijks verhoogd via indexatie. In 2026 mogen kinderen circa 23.000 euro belastingvrij erven. Over het meerdere betalen zij 10% (eerste schijf) of 20% (tweede schijf). Kleinkinderen vallen in principe in de hogere tariefgroep, tenzij zij erven via plaatsvervulling.
Wie als kind wordt aangemerkt voor de erfbelasting, is ruimer dan veel mensen denken. U bent ook kind in de zin van de wet als:
- u een geadopteerd kind bent van de overledene
- u door de overledene als kind bent erkend
- uw partner een kind is van de overledene en u als schoonkind in het testament bent opgenomen
- de overledene uw voogd was of gezag over u had
- u als pleegkind vóór uw 21e verjaardag minstens vijf jaar uitsluitend door de overledene bent onderhouden en opgevoed
Voor kleinkinderen geldt de lagere vrijstelling van kinderen alleen als zij erven via plaatsvervulling, dus omdat hun ouder is vooroverleden. In alle andere gevallen vallen kleinkinderen in de hogere tariefgroep voor overige erfgenamen. Dit maakt het fiscaal interessant om bij leven al te schenken aan kleinkinderen, in plaats van te wachten tot de erfenis.
Kun je erfbelasting besparen door nu al te schenken?
Ja, door bij leven te schenken kunt u de erfbelasting voor uw nabestaanden aanzienlijk verlagen. Elk jaar mag u een bedrag belastingvrij schenken aan kinderen en kleinkinderen. In 2026 is het jaarlijkse belastingvrije schenkingsbedrag aan kleinkinderen vastgesteld op 2.769 euro per persoon per jaar.
Schenkt u meer dan het vrijgestelde bedrag, dan moet de ontvanger schenkbelasting betalen over het meerdere. Maar door jaar na jaar gebruik te maken van de jaarlijkse vrijstelling, bouwt u in de loop van de tijd een aanzienlijk bedrag op dat buiten de erfenis valt en dus niet belast wordt met erfbelasting.
Naast de jaarlijkse vrijstelling zijn er ook eenmalig verhoogde vrijstellingen voor specifieke doelen, zoals het financieren van een studie of de aankoop van een woning. Houd er rekening mee dat de jubelton, de verhoogde vrijstelling voor de eigen woning, inmiddels is afgeschaft. De mogelijkheden zijn beperkter geworden, maar er zijn nog steeds zinvolle opties.
Wilt u de overwaarde van uw woning gebruiken om uw kinderen of kleinkinderen te helpen? Dan is het verstandig om dit goed af te stemmen op uw totale financiële situatie. Schenken heeft namelijk ook gevolgen voor uw eigen liquiditeit, uw pensioeninkomen en eventuele toekomstige zorgkosten. Meer weten over de mogelijkheden rondom overwaarde en financiële planning? Wij denken graag met u mee.
Wanneer moet je een testament aanpassen na de wetswijziging?
Een wetswijziging in de erfbelasting is op zichzelf geen reden om uw testament direct aan te passen, maar het is wel een goed moment om te controleren of uw testament nog aansluit bij uw huidige situatie en wensen. Zeker als uw persoonlijke omstandigheden zijn veranderd, is een herziening zinvol.
Overweeg uw testament te laten controleren of aanpassen als:
- u recent bent gaan samenwonen, getrouwd of gescheiden
- uw partner is opgenomen in een verpleeghuis of kliniek
- u kinderen of kleinkinderen heeft gekregen die nog niet in het testament staan
- u vermogen heeft opgebouwd dat u anders wilt verdelen dan eerder bepaald
- u een levenstestament wilt opstellen, zodat iemand beslissingen voor u kan nemen als u dat zelf niet meer kunt
- de vrijstellingen of tarieven zijn gewijzigd op een manier die uw strategie rondom schenken of nalaten beïnvloedt
Een testament is geen document dat u eenmalig opstelt en daarna vergeet. Het is een levend document dat meegroeit met uw situatie. Veel senioren hebben een testament dat tientallen jaren geleden is opgesteld en sindsdien nooit is herzien. De kans is groot dat de inhoud niet meer aansluit bij de huidige wetgeving of bij uw persoonlijke wensen.
Voor erfplanning en testamenten werken wij samen met gespecialiseerde notarissen en juridische partners in ons netwerk. Zo zorgen we dat uw totale financiële situatie en uw erfwensen goed op elkaar zijn afgestemd.
Hoe Curo Advies helpt met erfbelasting en erfplanning
De erfbelasting is één onderdeel van een groter geheel. Uw woning, uw pensioen, uw spaargeld en uw testament hangen allemaal met elkaar samen. Het is precies dat totaalplaatje waar veel senioren grip op willen krijgen, maar waar ze niet weten waar ze moeten beginnen.
Wij helpen u daarbij als onafhankelijk financieel adviseur met meer dan 25 jaar ervaring. Niet gebonden aan één bank of verzekeraar, maar gericht op wat het beste past bij uw situatie. Concreet ondersteunen wij u bij:
- Inzicht krijgen in uw huidige vermogenssituatie en wat dat betekent voor uw erfgenamen
- Afstemming van schenking, overwaarde en pensioen op uw persoonlijke wensen
- Doorverwijzing naar gespecialiseerde notarissen en fiscalisten voor testament en erfplanning
- Begeleiding bij het hele traject, van het eerste gesprek tot de uiteindelijke beslissing
Uw gevoel en uw situatie staan centraal. Niet het product. Wilt u weten hoe uw nalatenschap er nu uitziet en wat er slimmer kan? Neem contact op voor een vrijblijvend eerste gesprek.
Veelgestelde vragen
Moet ik zelf aangifte doen voor de erfbelasting, of gebeurt dat automatisch?
U moet zelf aangifte erfbelasting doen bij de Belastingdienst. Dit gebeurt niet automatisch. Na het overlijden ontvangt u doorgaans een aangiftebrief van de Belastingdienst, maar het is uw eigen verantwoordelijkheid om tijdig aangifte te doen — meestal binnen acht maanden na het overlijden. Doet u geen of te late aangifte, dan riskeert u een boete of een naheffing met rente.
Wat als de erfenis deels uit een woning bestaat? Hoe wordt de waarde dan bepaald?
Bij een erfenis die een woning bevat, wordt de waarde bepaald op basis van de WOZ-waarde die geldt op de peildatum van het overlijden. In de praktijk betekent dit dat een sterk gestegen woningmarkt de erfbelasting flink kan verhogen, ook als de erfgenamen de woning niet direct verkopen. Als de erfenis grotendeels uit onroerend goed bestaat maar er weinig liquide middelen zijn, kan het zinvol zijn om vooraf na te denken over hoe de erfbelasting betaald wordt — bijvoorbeeld via een overlijdensrisicoverzekering of een schenking bij leven.
Kan ik een erfenis (deels) weigeren om erfbelasting te vermijden?
Ja, u kunt een erfenis verwerpen, maar dit is een ingrijpende beslissing met permanente gevolgen. Als u verwerpt, gaat uw deel automatisch naar de volgende erfgenamen — bijvoorbeeld uw eigen kinderen via plaatsvervulling. Dit kan fiscaal voordelig zijn als u zelf al vermogend bent en uw kinderen daardoor tegen een lagere erfbelasting erven. Laat u altijd adviseren door een notaris of fiscalist voordat u besluit een erfenis te verwerpen, want de keuze is definitief en niet terug te draaien.
Geldt de hoge partnervrijstelling ook als mijn partner en ik niet getrouwd zijn en geen samenlevingscontract hebben?
Ja, maar alleen onder strikte voorwaarden. Zonder huwelijk, geregistreerd partnerschap of notarieel samenlevingscontract kunt u toch als fiscaal partner worden aangemerkt als u aantoonbaar minimaal vijf jaar onafgebroken op hetzelfde adres heeft samengewoond. Is dat het geval, dan heeft u recht op de volledige partnervrijstelling van ruim 800.000 euro. Kunt u niet aan die vijf jaar aantonen, dan valt u terug op de lage vrijstelling voor overige erfgenamen van circa 2.600 euro — een enorm verschil dat met een samenlevingscontract eenvoudig te voorkomen is.
Hoe werkt de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) precies bij erfbelasting?
De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) is een fiscale faciliteit waarmee erfgenamen die een onderneming voortzetten een groot deel van de erfbelasting kunnen uitstellen of zelfs kwijtschelden. In 2026 geldt een vrijstelling van 100% over de eerste circa 1,5 miljoen euro aan ondernemingsvermogen, en 75% over het meerdere — mits de erfgenaam de onderneming minimaal vijf jaar voortzet. De BOR is aan strikte voorwaarden verbonden en vereist tijdige planning; schakel hiervoor een gespecialiseerde fiscalist of notaris in.
Wat is een veelgemaakte fout bij erfplanning die ik beter kan vermijden?
Een van de meest voorkomende fouten is het nooit updaten van een oud testament, waardoor de verdeling van de nalatenschap niet meer aansluit bij de huidige wetgeving of persoonlijke situatie. Denk aan een testament dat is opgesteld vóór een samenwoning, vóór de geboorte van kleinkinderen, of vóór de afschaffing van de jubelton. Een andere veelgemaakte fout is pas nadenken over schenken wanneer iemand ernstig ziek is: schenkingen binnen 180 dagen voor overlijden worden door de Belastingdienst alsnog meegeteld bij de erfenis en zijn dus niet vrijgesteld.
Vanaf welk vermogen is het zinvol om professioneel advies te vragen over erfplanning?
Er is geen vaste vermogensgrens, maar professioneel advies is al waardevol zodra uw nalatenschap de vrijstellingsbedragen overstijgt — voor kinderen al vanaf circa 23.000 euro per kind. Zeker als u een eigen woning bezit, een onderneming heeft, samenwoont zonder huwelijk, of kleinkinderen wilt bedenken, loont het om uw situatie te laten doorlichten. Een tijdige aanpak kan erfgenamen duizenden tot tienduizenden euro's aan erfbelasting besparen, terwijl u tegelijkertijd de zekerheid heeft dat uw nalatenschap verdeeld wordt zoals u dat werkelijk wilt.